# Heerlijk mals vlees, over bacteriën en enzymen

- Link: https://kampvuurkok.nl/heerlijk-mals-vlees/
- Published: 2019-02-11T17:06:31+01:00
- Author: Arriën Stegehuis

Kort samengevat is dit een droog verhaal over bacteriën en enzymen en hun bijdrage
aan een heerlijk stukje mals vlees. Voor mij is dit relatief nieuw terrein en ik
ben het aan het verkennen met een goede reden.

Als Kampvuurkok heb ik vaak [biefstuk](https://kampvuurkok.nl/biefstuk-in-stijl/)
op het menu staan bij het Kampvuurfeestmaal en eigenlijk ben ik dit een beetje zat!
De ene keer is hij goed gebakken en smakelijk, vaak ook gaat het mis en is hij te
doorbakken en taai. Dat vind ik zonde. Voor die biefstuk is een dier gedood en als
het aan mij ligt doe ik er alles aan om die koe optimaal tot zijn recht te laten
komen. Iets platter uitgedrukt, hoe maak ik de bereiding van het vlees “hufterproof”.

Over vlees valt een hoop te vertellen. De meeste mensen weten bijvoorbeeld dat je
vlees een paar dagen moet laten besterven voor het gegeten kan worden.

## Besterven

Maar wat is besterven, wat gebeurt er met het vlees en hoe gebeurt dit dan? Andere
uitdrukkingen voor “besterven” zijn “rijpen” of “afhangen”.  Voor wild is dit vaak
een of twee dagen.

Als een dier doodgaat, zit er nog energie in de spieren. De spiercellen leven nog
gewoon een tijdje door tot de energie op is. Vervolgens trekken de spieren zich 
samen en gaan op slot. Rigor mortis, lijkstijfheid, treedt in. Door het beest vervolgens
op te hangen helpt de zwaartekracht de spieren weer uit te rekken. Dat is de reden
dat je dode beesten moet ophangen en niet neerleggen!

De lange draden in het vlees, de eiwitdraden of strengen bestaan uit eiwitmoleculen.
Deze eiwitmoleculen worden aangevallen door enzymen die van nature in het lichaam
aanwezig zijn. Van zichzelf hebben de eiwitmoleculen weinig smaak. Als de enzymen
ze aanvallen worden ze afgebroken en ontstaan er aminozuren, deze hebben relatief
veel smaak. Ook neemt de stijfheid van de spier af en wordt het vlees een stuk malser.
Plat uitgedrukt is dit het rottingsproces van vlees. Vooral bij wild zorgt dit voor
extra smaak. Vaak is twee dagen rijpen voldoende.

## Dry-aged

Een vorm van rijpen die steeds bekender wordt is “Dry aged” vlees. Hierbij duurt
de rijping van het vlees soms wel 6 weken. Het vlees wordt bij een lage temperatuur
in een droge ruimte opgehangen. Hierbij verliest het vlees vocht en droogt vooral
de buitenkant van het vlees uit. Dit maakt dry-aged vlees relatief duur. Het gewicht
neemt af en de buitenste laag vlees moet weggesneden worden. Ondanks dat het vlees
relatief duur is, is er wel heel veel markt voor. De reden …? Het vlees wordt veel
malser en veel smakelijker.

Ook in de supermarkt is extra gerijpt vlees verkrijgbaar. Vaak is dit vlees dat 
vacuümverpakt gekoeld per vrachtschip vanuit Zuid-Amerika enkele weken onderweg 
is naar Nederland. Het vlees wordt net boven het vriespunt bewaard waardoor de enzymen
langzaam hun werk kunnen doen. Nat gerijpt vlees heeft niet de specifieke smaak 
van dry-aged vlees, het verliest geen vocht of gewicht maar wordt wel een stuk malser.
Prijstechnisch is het gunstiger want er gaat geen gewicht verloren.

De enzymen die verantwoordelijk zijn voor het rijpingsproces heten _calpains_ en
_cathepsins_. De calpains doen hun werk het beste bij een temperatuur van 39 graden.
Een gevaarlijke temperatuur want op die temperatuur zijn ook allerlei bacteriën 
erg actief! De cathepsins zijn het meest actief op 49 graden, ook een niet echt 
veilige temperatuur als het om vlees en bederf gaat. Voor beide enzymen geldt dat
ze doodgaan als de temperatuur een graadje hoger is dan hun optimale werkingstemperatuur.

## Sous vide

Sinds kort ben ik in het bezit van een “Sous vide”. Als je je afvraagt hoe in een
luxe restaurant grote hoeveelheden heerlijk mals vlees precies op de juiste temperatuur
geserveerd worden dan is hier het antwoord. Vacumeer de biefstuk, hang hem in de
sous vide en stel deze in op de juiste temperatuur. Een Sous vide is dus een waterbad
waarbij de temperatuur tot op de tiende graad nauwkeurig geregeld kan worden. Pak
3 sous vides, één voor rare, één voor medium en één voor well-done. Komt er een 
bestelling dan haal je de gevraagde biefstuk uit de sous vide.

## Maillardreactie

Je hebt nu heerlijk mals vlees maar het ziet er nog niet echt aantrekkelijk uit.
Normaal wordt vlees gebakken en dat heeft een reden. Het bruine korstje op het vlees
geeft extra smaak. Het bruine korstje op je vlees wordt veroorzaakt door wat in 
technische termen de maillardreactie (ook wel niet-enzymatische bruinkleuring genoemd)
heet. Door het grillen, aanbraden of op de BBQ affakkelen zorgen reducerende suikers
en aminozuren voor een complexe chemische reactie waarbij het vlees mooi bruin kleurt.
Pas als het vlees mooi bruin gekleurd is kun je optimaal genieten, eten doe je met
je ogen. Hoe heerlijk mals je vlees ook is,  pas na het bakken komt het optimaal
tot zijn recht.

## Picanha

[Weten hoe je met bovenstaande een heerlijke picanha klaarmaakt? Klik snel.](https://kampvuurkok.nl/picanha-zoals-je-hem-nog-nooit-geproefd-hebt/)

![Heerlijk mals vlees, picanha affakkelen op de BBQ](https://kampvuurkok.nl/wp-content/
uploads/2019/02/heerlijk-mals-vlees-over-bacterien-en-enzymen-300x240.jpg)

Heerlijk mals vlees, picanha affakkelen op de BBQ

## Bronvermelding

 * [https://sousvidekoken.blog](https://sousvidekoken.blog) & [https://stefangourmet.com](https://stefangourmet.com)
   Begin je aan sous-vide koken, dan zijn beide blogs van Stefan in mijn ogen een
   must! Stefan legt in jip-en-janneketaal de meest moeilijke culinaire zaken uit
   en maakt het hierdoor toegankelijk voor iedereen.

Meer achtergrond lees je bij [kampvuurkennis](https://kampvuurkok.nl/kampvuurkennis/).
Zin om te koken? Kijk bij de [recepten](https://kampvuurkok.nl/recepten/).
